'Habsburgse kin' was zeer waarschijnlijk het gevolg van inteelt

Door: Luc De Roy
Bron: vrt.be
3 december 2019 00:02

De Habsburg-dynastie was een van de meest invloedrijke dynastieën in Europa, die keizers, koningen en koninginnen en andere regenten leverde voor het Heilige Roomse Rijk,  Oostenrijk, Spanje en Portugal, Hongarije, Bohemen, noordelijk Italië en de Nederlanden. Daarnaast had de dynastie ook uitgebreide koloniën in Amerika en op de Filipijnen. De Habsburgers verankerden hun invloed over een groot gebied door generaties lang door endogamie, door binnen hun familie te trouwen, en uiteindelijk leidde dat waarschijnlijk ook tot de ondergang van de dynastie, toen de laatste mannelijke telg, koning Karel II van Spanje, niet in staat bleek een opvolger te verwekken en kinderloos stierf. De ouders van Karel II waren oom en nicht van elkaar, en alle acht zijn grootouders waren afstammelingen van Johanna - de Waanzinnige - van Castilië en Filips I - de Schone - van Castilië. De inteelt lijkt ook voor hun uiterlijk niet erg positief te zijn geweest. Veel Habsburgers hadden een grote, vooruitstekende onderkin,  een terugwijkende bovenkin waardoor hun bovenlip erg prominent lijkt en een lange neus. Tot nu toe waren er echter nog geen studies die konden bevestigen dat de Habsburgse kin het gevolg was van inteelt. Portret van Karel V, de keizer van het Heilige Roomse Rijk. Public domain Kaakchirurgen Onderzoekers van de Universidade de Santiago de Compostela hebben nu 10 kaakchirurgen diagnoses laten stellen van de gelaatsafwijkingen aan de hand van 66 portretten van 15 Habsburgers. De chirurgen moesten een score geven voor 11 kenmerken van 'mandibular prognatism' - mandibulaire prognathie -, de Habsburg kin waarbij de onderkaak meer naar voren staat,  en 7 kenmerken van 'maxillary deficiency' - tekortkoming van de bovenkaak -, waarbij de bovenkaak niet voldoende ontwikkeld is. De meest herkenbare kenmerken daarvan zijn een prominente onderlip en een overhangende neuspunt. Uit de punten van de chirurgen bleek dat Maria van Bourgondië, die een wipneusje had en in 1477 door een huwelijk in de familie kwam, de minste kenmerken van beide afwijkingen vertoond. De afwijking aan de onderkaak bleek het prominenste aanwezig bij Filips IV, de koning van Spanje en Portugal van 1621 tot 1640 die ook landsheer was van onze gewesten, de Zuidelijke Nederlanden. De terugwijkende bovenkaak bleek het sterkst aanwezig bij Maximiliaan I, die in 1482 regent werd over de Nederlanden en in 1493 over het Heilige Roomse Rijk, bij zijn dochter Margareta van Oostenrijk, zijn neef Karel I van Spanje, de achterkleinzoon van Karel, Filips IV en de laatste telg in de Habsburg afstammingslijn, Karel II. De onderzoekers ontdekten een correlatie tussen de twee aandoeningen, wat volgens hen laat veronderstellen dat de Habsburg kin gekarakteriseerd wordt door de beide afwijkingen, en dat ze een gemeenschappelijk genetische basis hebben. Portret van Maximiliaan I door Peter Paul Rubens. Public domain Stamboom met 6.000 familieleden Ze berekenden de mate van inteelt aan de hand van een grote stamboom, met meer dan 6.000 individuen, gespreid over 20 generaties. Vervolgens voerden ze een analyse uit om vast te stellen of er een verband was tussen die mate van inteelt en de mate waarin de verschillende Habsburgers leden aan de gelaatsvervormingen. Ze stelden vast dat er sterk verband was tussen de mate van inteelt en de vooruitstekende onderkaak. De verhouding tot de terugwijkende bovenkaak was ook positief volgens de onderzoekers, maar ze was slechts statistisch significant voor 2 van de 7 kenmerken waarvoor een diagnose was gesteld. De oorzaken van het verband tussen inteelt en de afwijkingen aan het gelaat zijn niet bekend maar de auteurs van de studie suggereren dat het komt doordat het belangrijkste effect van inteelt is dat het nageslacht een grotere kans heeft om twee identieke vormen van een gen - zogenoemde allelen - te erven van beide ouders, zodat ze genetisch homozygoot worden. Dat vergroot de kans op recessieve aandoeningen. Dat zijn aandoeningen die zich niet manifesteren als het nageslacht slechts een 'zieke' versie van het gen heeft en een gezonde, die dan domineert, maar die wel optreden als men van elke ouder hetzelfde 'zieke' gen heeft geërfd. De onderzoekers merken echter wel op dat het onderzoek slechts om een beperkt aantal individuen gaat, 15, en dat dus de kans bestaat dat de Habsburgse kin het gevolg is van het toevallig opduiken van bepaalde gelaatstrekken, of ook van genetische drift. Dat is de willekeurige verspreiding van genen bij de voortplanting en het is een statistisch proces dat het gevolg is van de invloed van toeval op die verspreiding. Het heeft te neiging te maken dat individuen in een populatie homozygoot worden, wat dus ook kan gebeuren bij inteelt. De onderzoekers stellen wel dat dit scenario onwaarschijnlijk is, maar ze zeggen dat ze het niet kunnen uitsluiten. Echt definitief bewijs voor de stelling dat de Habsburg kin het gevolg is van inteelt, is er dus nog niet, maar het lijkt wel erg waarschijnlijk. Zonder dna van de betrokken Habsburgers, en dat is er niet, ziet het er ook niet naar uit dat we ooit dat definitieve bewijs zullen krijgen. De studie van de onderzoekers van de Universidade de Santiago de Compostela is gepubliceerd in Annals of Human Biology. Bron: persbericht van Taylor&Francis.

Jouw mening telt !

Meld je aan of registreer je om een reactie te plaatsen!

Duurder dan kaviaar: Europol vec...

In Azië heeft het al een hogere waarde dan ivoor, zilver of kaviaar. Het fenomeen ...

9 december 2019 02:01

120.000 euro voor duif die nog n...

In maart dit jaar was de duif Armando wereldnieuws. De Chinees Kai Er kocht de ...

9 december 2019 02:01

Aantal kinderen met recht op ext...

Het aantal kinderen met recht op extra zorg in het gewoon onderwijs is op één ...

9 december 2019 02:01

LEES ARTIEKEL

Wereldwijde wapenverkoop is met ...

De Verenigde Staten zijn goed voor bijna 60% van de uitgaven in de wapenindustrie.

9 december 2019 01:54